Türk Halkbilimi

Türk ve Altay İnancında ve Şamanizmde Yula ne demektir?

Türk ve Altay halk inancında ve şamanizminde Rüya Ruhu. Yola veya Çula (Çola) da denir. İnsan ruhunun hareketli kısmıdır. Hayal vgücü anlamına da gelir

Ölüm; yaşamın son bulmasıdır. Her toplumda evlenme ve doğumda çeşitli ritüeller, inanışlar, adet ve geleneklerin olması gibi, ölümde de çeşitli adet, gelenek ve inanışlar vardır. Doğum ve evlenmenin bir geçiş dönemi olarak kabul edilmesi gibi, ölüm de bir geçiş dönemi olarak kabul edilir. Ölüm ile ilgili adet ve inanışlarda korkunun rolü büyüktür. İnsanların dini inaçları ölüm korkusunu hafifletmektedir fakat tamamen korkuyu ortadan kaldıramaz. Ölüm esnasında ve ölüm sonrasında ölen kişinin yakınları tarafından atalarından kalan inanış ve adetlere göre ölem kişinin ahiret hayatını ve kabir mücadelesini kolaylaştıracak bazı uygulamalar yapılır. Hak dinlerin inanışlarına göre ölen kişi öldüğünde aslında sadece bu dünyadan ayrılmıştır ve yaşamını sonsuza kadar ahirette devam ettirecektir. Eski çağlardan günümüze kadar genellikle bu inanış geçerlidir. Kainatın varlığı sürdüğü müddetçe de bu şekilde inanılmaya devam edilecektir. Ölüm ritüellerinn bazılarına insanlar inanışlarına göre ölen kişinin geri geleceği, yakınlarından birilerini de yanına alacağı, veya sağ kalanlara zarar verebileceği gibi inançlar olup bu inançlar çerçevesinde ölen kişinin verebileceği zararlardan korunmaya yönelik bazı uygulamalar yapılmaktadır. Ölen kişilere kısaca ölenle ölünmez mantığını aşılamak ve onların sarsılan ruh sağlığını toparlayıp onları yeniden hayata kazandırmak maksadıyla bazı uygulamalar yapılır. Bu tür uygulamalar ölenlerin yakınlarındaki acıları hafifletmekte, onların bozulan ruh sağlığını düzeltmekte ve onları hayata bağlamaktadır.

İnsanoğlu var olduğundan beri yaşamın ve ölümün yaşam ve ölümün sırlarını öğrenmek istemiştir. Tarihte eski türkler Ruh ve Can terimlerine karşılık olarak tin (Nefes) kavramını kullanmışlardır.

Aynı zamanda Esinti, Rüzgar ve Nefes anlamına gelen Tin tüm canlılarda bulunur, Sune ise sadece insanlara mahsustur.

Ruh ve Bedenin karışımından oluşan dünya hayatını;

– Altaylılar: Tin, Süne ve Kut kelimeleri ile

– Yakutlar: Tin, Sür ve Kut  kelimeleri ile

ifade etmişlerdir.

Altaylıların inancına göre insanlarda Yula diye tabir edilen bir eş vardır ve her insanın bir Yula‘sı vardır. Ve bu insan uyurken Yula’sı dünyayı gezer. Rüyalar ise Yula‘nın gördükleri olarak ifade edilir.

Anadolu türklerinde ölüm ile ilgili kullanılan ifadeler islami kavramlarla özdeşleştirilmiştir. Ruh, ecel, vade, ahiret, cennet, cehennem, defin, sirat köprüsü, Takdir-i İlahi, Azrail, Münker-Nekir vb. ad ve kavramlar ölüm sürecinde sıklıkla kullanılmaktadır.

 

Bir yorum yazın